Орталық Азиядағы шекара маңындағы көші-қон: Қазақстандық тәжірибе және аймақтық сын-қатерлер
DOI:
10.48010/sshjzh11Кілт сөздер
заңнама, әлеуметтік қорғау, мигранттардың оралуы, аймақтық сын-қатерлер, көші-қон ағындары, заңнамалық бастамалар, аймақтық ынтымақтастық
Аңдатпа
Зерттеудің мақсаты Қазақстандық тәжірибеге баса назар аудара отырып, Орталық Азиядағы шекара маңы көші-қонының ерекшеліктерін талдау және өңір елдерінің әлеуметтік-экономикалық дамуына әсер ететін негізгі өңірлік сын-қатерлерді айқындау болып табылады. Зерттеу көші-қон ағындарын, олардың экономикалық және әлеуметтік салдарын анықтайтын факторларды анықтауға, сондай-ақ көші-қонды басқару тетіктерін жетілдіру мүмкіндіктерін бағалауға бағытталған. Зерттеу әдістемесі салыстырмалы талдауды, статистикалық модельдеуді және деректерді сапалы талдауды қолдануға негізделген. Жұмыста Ұлттық статистикалық органдардың деректері, халықаралық ұйымдардың есептері және далалық зерттеулердің нәтижелері талданды. Мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың өкілдерімен және мигранттармен сараптамалық сұхбаттар талдауды практикалық аспектілермен толықтыруға мүмкіндік берді.
Нәтижелер аймақтағы шекара маңындағы көші-қон елдер арасындағы экономикалық теңсіздік, еңбек нарығындағы теңгерімсіздік, шекара маңындағы қауымдастықтар арасындағы тарихи және мәдени байланыстар сияқты факторларға байланысты екенін көрсетті. Қазақстан мигранттарды тартудың негізгі орталықтарының бірі ретінде заңсыз көші-қон, көрші мемлекеттермен көші-қон процестерін реттеу саласындағы үйлестірудің жеткіліксіздігі, сондай-ақ мигранттардың әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау жүйелеріне қолжетімділігінің шектелуі сияқты сын-қатерлерді еңсереді.
Зерттеу нәтижелері аймақтық сын-қатерлерді шешу үшін мемлекетаралық үйлестіруді күшейту қажеттілігін көрсетеді. Көші-қонды реттеудің бірыңғай тәсілдерін енгізу, мигранттарды интеграциялау үшін әлеуметтік бағдарламаларды енгізу және көші-қон ағындарын бақылау үшін цифрлық құралдарды дамыту көші-қонды басқаруды жақсартудың негізгі бағыттары.
Нәтижелердің практикалық маңыздылығы оларды Орталық Азия елдерінің көші-қон саясатын жетілдіру үшін пайдалануға болатындығында. Ұсынылған ұсынымдар өңір деңгейінде ынтымақтастық тетіктерін дамытуды, әлеуметтік инфрақұрылымды мигранттардың қажеттіліктеріне бейімдеуді және көші-қон процестерін басқарудың тиімділігін арттыру үшін инновациялық технологияларды енгізуді қамтиды.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Әдебиеттер тізімі
1 Héran, F. (2022). Demography and migration. In Migration theory (4th ed., pp. 78–129). https://doi.org/10.4324/9781003121015-3
2 Amrin, A. K., Kaliyeva, S. A., & Alzhanova, F. G. (2020). Migration processes in Kazakhstan in the context of the formation of the Silk Road Economic Belt. Journal of Population and Social Studies, 28(2), 156–174. https://doi.org/10.25133/jpssv28n2.011
3 Klimeš, O. (2020). Xinjiang in China’s public diplomacy in Central Asia: Case study of Almaty. In Transnational sites of China’s cultural diplomacy (pp. 35–63). https://doi.org/10.1007/978-981-15-5592-3_3
4 Turlybekova, A. M., et al. (2021). History of development of national policy and ethnic identity in the Republic of Kazakhstan. Bulletin of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, 2(390), 327–332. https://doi.org/10.32014/2021.2518-1467.88
5 Zakon Respubliki Kazakhstan «O migratsii naseleniya» [Law of the Republic of Kazakhstan “On Migration of Population”]. (2011). https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31038298 (In Russian)
6 Trudovoy kodeks Respubliki Kazakhstan: Prinyat 15 maya 2007 g. [Labour Code of the Republic of Kazakhstan: Adopted on May 15, 2007]. (2007). https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30106309 (In Russian)
7 Zakon Respubliki Kazakhstan «Ob obyazatel’nom sotsial’nom strakhovanii» [Law of the Republic of Kazakhstan “On Compulsory Social Insurance”]. (2003). https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z030000405 (In Russian)
8 Ibragimova, D. (2024). Uzbekistan ne imeet vykhoda k moryu — eto nedostatok ili preimushchestvo? [Uzbekistan has no access to the sea — is this a disadvantage or an advantage?]. https://uzconsulate-aktau.kz/2024/%D1%83%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BD%D0%B5-%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B5%D1%82-%D0%B2%D1%8B%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B0-%D0%BA-%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%8E-%D1%8D%D1%82/ (In Russian)
9 Ob ustanovlenii regional’noy kvoty priema kandasov i pereselentsev na 2021 god: Prikaz Ministra truda i sotsial’noy zashchity naseleniya RK ot 13 fevralya 2021 g. № 39 [On establishing the regional quota for the admission of kandas and migrants for 2021: Order of the Minister of Labour and Social Protection of the Population of the Republic of Kazakhstan No. 39 of February 13, 2021]. (2021). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022211 (In Russian)
10 Duysen, A., & Aitzhanova, N. (2024). Otsenka osnovnykh faktorov razvitiya Tsentral’noy Azii v usloviyakh uglubleniya sotrudnichestva i preodoleniya vyzovov [Assessment of the main factors of Central Asian development amid deepening cooperation and overcoming challenges]. Mezhdunarodnye otnosheniya i regionovedenie, 2(56), 45–60. https://doi.org/10.48371/ismo.2024.56.2.016 (In Russian)
11 Densmaa, O., & Suren, B. (2023). Regional security: The current situation and future trends in Central Asia. International Journal of Innovative Technologies in Social Science, (4), 40. https://doi.org/10.31435/rsglobal_ijitss/30122023/8095
12 Vozvratnaya migratsiya: Mezhdunarodnye podkhody i regional’nye osobennosti Tsentral’noy Azii [Return migration: International approaches and regional features of Central Asia]. (n.d.). International Organization for Migration. https://publications.iom.int/system/files/pdf/Return-Migration-in-CA-RU.pdf (In Russian)
13 Alff, H., Konysbayev, T., & Salmyrzauly, R. (2023). Old stereotypes and new openness: Discourses and practices of trans-border re- and disconnection in south-eastern Kazakhstan’s agricultural sector. Eurasian Geography and Economics, 1–23. https://doi.org/10.1080/15387216.2023.2169184
14 Hoffmann, R., et al. (2024). Drought and aridity influence internal migration worldwide. Nature Climate Change. https://doi.org/10.1038/s41558-024-02165-1
15 Ob utverzhdenii Kontseptsii migratsionnoy politiki Respubliki Kazakhstan na 2023–2027 gody: Postanovlenie Pravitel’stva RK ot 30 noyabrya 2022 g. № 961 [On approval of the Concept of Migration Policy of the Republic of Kazakhstan for 2023–2027: Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 961 of November 30, 2022]. (2022). https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2200000961 (In Russian)
16 Zhunissov, Zh., et al. (2024). Kazakhstan’s foreign policy strategy within the framework of Central Asian integration. Asian Journal of Political Science, 1–15. https://doi.org/10.1080/02185377.2024.2396116
17 Genç, H. D. (2024). International organisations and norm diffusion: The case of UNODC in Central Asia. In International Political Economy Series (pp. 79–111). https://doi.org/10.1007/978-3-031-55341-7_4
18 West, C. D., et al. (2021). Europe’s cross-border trade, human security and financial connections: A climate risk perspective. Climate Risk Management, 34, 100382. https://doi.org/10.1016/j.crm.2021.100382
19 Boyle, E., & Iwashita, A. (2021). Bordering and scaling northeast Asia. Asian Geographer, 38(2), 119–138. https://doi.org/10.1080/10225706.2021.1894189
20 Asadov, D. (2024). The role of international law in shaping migration policies: A comparative study of Uzbekistan and regional trends in Central Asia. International Journal of Business, Law and Political Science, 1(10), 36–48. https://doi.org/10.61796/ijblps.v1i10.230
21 Fiorio, L., et al. (2021). Analyzing the effect of time in migration measurement using georeferenced digital trace data. Demography, 58(1), 51–74. https://doi.org/10.1215/00703370-8917630
22 Anuar, A. R., & Raharjo, S. N. I. (2022). Indonesia–Malaysia cross-border governance during the COVID-19 pandemic. Journal of International Studies, 18, 89–123. https://doi.org/10.32890/jis2022.18.4
23 Khanna, A. (2020). Impact of migration of labour force due to global COVID-19 pandemic with reference to India. Journal of Health Management, 22(2), 181–191. https://doi.org/10.1177/0972063420935542
24 Grega, M., & Nečas, P. (2022). Implementation of effective solutions to the crisis tasks and its regional management. Insights into Regional Development, 4(4), 21–35. https://doi.org/10.9770/ird.2022.4.4(2)
25 Harguindéguy, J. B. P., & Cervi, L. (2022). Comparative perspectives and experience of conflict resolution based on separatist movements in the Kingdom of Spain. European Chronicle, 7(2), 22–33. https://echronicle.com.ua/index.php/home/article/view/28/25
26 Hedberg, C., & Olofsson, I. (2021). Negotiating the Wild West: Variegated neoliberalisation of the Swedish labour migration regime and the wild berry migration industry. Environment and Planning A: Economy and Space, 54(1), 33–49. https://doi.org/10.1177/0308518X211048195
27 Zablotska, R., & Shepel, O. (2022). The regulation of international labor migration in regional integration agreements. Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. International Relations, (2), 52–55. https://doi.org/10.17721/1728-2292.2022/2-56/52-55
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Авторлық құқық (c) 2026 Ильдар Калиев, Айжан Серикбаева