Аңдатпа

Мақалада Қазақстан Республикасындағы ұлт құрылысы процесіне қатысты қоғам көзқарасы зерттеледі. Демографиялық өзгерістер мен тілдік фактордың қазақ ұлтының көпшілік мәртебесіне, сондай-ақ елдегі барша этностың рөліне қатысты көзқарасқа қалай ықпал ететіні зерделенген. Зерттеу барысында бірнеше өңірде 1200 респондентпен жүзбе-жүз сұхбат жүргізілді; деректер қазақ және орыс тілінде жинақталып, тілдік талғамның сан алуандылығын қамтуға ұмтылыс жасалды. Нәтижеде, қазақстандықтардың едәуір бөлігін құрайтын қазақтардың тарихи отаны аумағында сандық басымдықты сақтауы керек екендігі жайлы пікірмен келісетіні расталды. Сонымен қатар, Кеңес кезеңінде қазақтардың көпшілік халықты құрамағанын білдіретін күрделі тарихи контекстке де айрықша көңіл бөлетіні анықталды. Осыған сәйкес, респонденттердің көп бөлігі орыстілді халықтың қазіргі қоғамдағы рөлін мойындап, қазақ тілін ортақ ұлттық нышан ретінде орнықтыру мен көптілділік тәжірибесін қоғамдық өмірде ұштастырудың өзекті екенін де атап көрсетеді. Қазақстанды өз Отаны ретінде жаппай мойындағанына қарамастан, қазақ тілін міндетті түрде меңгеру мен орыстарды ұлттық азшылық ретінде қарастыру мәселесіне қатысты пікірлер алуан түрлі сипатта екені расталды. Алынған деректер тарихи жад, мәдени қайта жаңғыру және әлеуметтік-экономикалық факторлардың қазіргі «көпшілік–азшылық» қатынасын түсінудегі рөлін айқындауға септеседі. Азаматтардың түрлі тілдік және этностық сәйкестіктерді біртұтас азаматтық бірегейлік аясында қалай үйлестіретінін терең зерттеу үшін қосымша сапалық талдаулар ұсынылады.