Аңдатпа

Бұл мақалада «құндылық» ұғымы аксиологиялық және әлеуметтік теория шеңберіндегі іргелі категория ретінде әлеуметтік-философиялық және этимологиялық тұрғыдан талданады. Философиялық дискурста құндылықтар мәселесі кеңінен зерттелгеніне қарамастан, олардың тарихи дәуірлердегі ұғымдық трансформациясын айқындайтын этимологиялық генезисіне жеткілікті назар аударылмаған. Осы ғылыми олқылықты толтыру мақсатында зерттеу латын тіліндегі valere сөзінен бастау алатын «құндылық» ұғымының семантикалық және теориялық эволюциясын қазіргі және постиндустриалдық қоғам жағдайындағы түсіндірмелеріне дейін қайта қарастырады.
Зерттеу аксиологиялық талдау, тарихи-философиялық реконструкция және салыстырмалы семантика әдістерін біріктіретін пәнаралық әдіснамалық негізге сүйенеді. Нәтижелер «құндылық» ұғымының үнемі қайта интерпретацияланатынын көрсетеді, бұл антикалық дәуірдегі моральдық және зияткерлік ізгіліктердің басымдығынан бастап, қазіргі және постмодерн кезеңдердегі құндылықтардың рационалдануы, тауарлануы және ақпараттандырылуына дейінгі әлеуметтік-мәдени парадигмалардың өзгерістерін бейнелейді. Сонымен қатар, құндылықтар жүйесі әлеуметтік трансформацияның құрылымдық көрсеткіші әрі институционалдық және мәдени динамикадағы реттеуші механизм ретінде қарастырылады.
Автордың пікірінше, «құндылық» ұғымының этимологиялық өлшемі тек тілдік сипатқа ие емес, ол эпистемологиялық тұрғыдан да маңызды, өйткені ол адамзаттың дүниетанымдық бағдарлары мен әлеуметтік тәжірибелеріндегі түбегейлі өзгерістерді бейнелейді. Жаһандану мен цифрлық трансформация жағдайында құндылықтар жүйесінің қайта құрылуы көпқырлы әрі гибридті сипатқа ие болып, оны техногуманистік тұрғыдан қайта пайымдауды талап етеді.