DOI:
Кілт сөздер
Ашық Вейсел; поэтикалық философия; анатолиялық гуманизм; республикалық ой; түрік халық мәдениеті; әмбебаптық; адам қадір-қасиеті
Бұл мақалада Ашық Вейсел поэзиясы түрік халықтық дәстүрін, республикалық идеяларды және әмбебап гуманизмді мағына мен форма тұтастығы аясында біріктіретін философиялық ойдың ерекше түрі ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты - Вейселдің өлеңдерін тек халық әдебиетінің үлгісі немесе лирикалық өзін-өзі білдіру формасы ретінде ғана емес, адам қадір-қасиеті, теңдік, білім, мәдени сабақтастық және әлеуметтік ағартушылық қағидаларына негізделген философиялық дүниетанымды танытатын мәтіндер ретінде пайымдау қажеттігін көрсету. Мақаланың әдіснамалық негізін мәтіндік, философиялық және тарихи-мәдени талдау құрайды. Бұл тәсілдер таңдалған өлеңдерді түрік халық мәдениеті, алеви-бекташи мұрасы, республикалық модернизация, білім тұжырымдамасы және әмбебап моральдық құндылықтар контексінде түсіндіруге мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері Ашық Вейселдің ауыл өмірі, жер, табиғат, Ататүрік, Республика және түрік бірегейлігі сияқты жергілікті әрі ұлттық тақырыптарды адам, болмыс, ақиқат және этикалық жауапкершілік туралы әмбебап ойларға айналдыратынын көрсетеді. Оның поэзиясында конфессиялық, этникалық және діни айырмашылықтардан жоғары тұратын инклюзивті гуманизм қалыптасады; сонымен қатар ғылым, білім және мәдени жады қоғамдық ілгерілеудің негізгі тіректері ретінде танылады. Авторлық ұстаным бойынша, Ашық Вейселдің поэтикалық философиясы қазіргі түрік ойына елеулі үлес қосып, дәстүрді, республикалық сананы және әмбебап моральдық көкжиектерді біріктіретін «анатолиялық гуманизм» үлгісін ұсынады.