Аңдатпа

Қоғамдық кеңестер (ҚК) Орталық Азияның бірқатар елдерінде мемлекеттік органдар мен ұйымдар жанынан құрылып, азаматтық қоғамды мемлекеттік органдар қабылдайтын шешімдер процесіне тартуға бағытталған. Осы мақаланың мақсаты – қарастырылып отырған өңірдің мемлекеттік басқару жүйесіндегі ҚК-дің институционалдық рөлін зерделеу және нақтылау. Зерттеу аясында басқа елдердегі ұқсас құрылымдардың қызмет етуінің теориялық негіздері мен ерекшеліктеріне сүйене отырып, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстан елдеріндегі ҚК-дің мүшелерін қоса алғанда, кең жұртшылықтың 47 өкілімен жүргізілген тереңдетілген сұхбаттар барысында алынған эмпирикалық деректерге талдау жасалды. Сұхбаттар 2024 жылғы қазаннан 2025 жылғы желтоқсанға дейінгі кезеңде өткізілді. Нәтижелер ҚК-дің қабылданатын шешімдерге ықпалының шектеулілігімен байланысты бірқатар институционалдық және рәсімдік шектеулердің болуына қарамастан, аталған институттың мемлекеттік басқару жүйесінде елеулі рөл атқаратынын көрсетті. Атап айтқанда, Орталық Азия елдеріндегі ҚК-тер сараптамалық-кеңесші қауымдастық ретінде әрекет етіп, сараптамалық вакуумды толықтыруға, сондай-ақ мемлекет пен қоғам арасындағы коммуникациялық көпір қызметін атқаруға ықпал етеді. Осылайша, олар мемлекеттік саясатты іске асыру сапасын арттыруға үлес қосып, ҚК-ді өңірдегі мемлекеттік басқарудың функционалдық тұрғыдан маңызды институционалдық элементі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.