DOI:
Кілт сөздер
әлеуметтік саясат, еңбек қауіпсіздігі, зиянды еңбек жағдайлары, әлеуметтік кепілдіктер, еңбекті қорғау, кәсіби тәуекелдер, қызметкерлердің құқықтары, тәуекелге бағдарланған тәсіл.
Зерттеуде Қазақстандағы зиянды және қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлерді қорғауға бағытталған әлеуметтік саясат тетіктері қарастырылады. Қолданыстағы әлеуметтік кепілдіктер жүйесінің тиімділігіне және оны қазіргі еңбек қауіпсіздігі стандарттары жағдайында жетілдіру перспективаларына ерекше назар аударылады. Зерттеудің өзектілігі еңбек қауіпсіздігі саласындағы әлеуметтік бағдарланған саясатты күшейту және қызметкерлердің құқықтары мен әл-ауқатын қорғау қажеттілігімен анықталады. Зерттеу әдіснамасы еңбек заңнамасын, нормативтік-құқықтық құжаттарды, статистикалық деректерді және еңбек қауіпсіздігі мен әлеуметтік қорғау саласындағы халықаралық тәжірибені кешенді талдауға негізделген. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік кепілдіктердің қолданыстағы тізімдік жүйесі кәсіби тәуекелдердің нақты деңгейін толық ескермейтінін және қызметкерлердің барлық санаттары үшін қорғаныс тетіктеріне тең қолжетімділікті қамтамасыз етпейтінін көрсетті. Сонымен қатар, әлеуметтік кепілдіктердің тиімділігін шектейтін институционалдық және құқықтық кедергілер, оның ішінде нормативтік реттеудің бытыраңқылығы мен жұмыс берушілерді еңбек жағдайларын жақсартуға ынталандырудың жеткіліксіздігі анықталды. Халықаралық тәжірибені салыстырмалы талдау негізінде алдын алу қағидаттарына, әлеуметтік әділеттілікке және қауіпсіз әрі лайықты еңбек жағдайларын қалыптастыруға бағытталған тәуекелге бағдарланған модельге көшудің маңыздылығы негізделді. Ұсынылған ұсыныстар Қазақстандағы еңбек қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік әлеуметтік саясатты жетілдіруге және қызметкерлерді әлеуметтік қорғау жүйесін нығайтуға бағытталған.