Аңдатпа

Зорлық-зомбылық экстремизмі қаупінің өсуі және жаһандық тұрақсыздықтың күшеюі соңғы жылдары дерадикализация тақырыбына қызығушылықтың артуына әкелді. Дерадикализация туралы білімді жүйелеудің өзектілігін анықтайтын әртүрлі тәсілдермен және пәнаралық зерттеулермен осы тақырып бойынша зерттеулердің кеңеюін байқауға болады. Зерттеудің мақсаты соңғы онжылдықтардағы библиографиялық талдау негізінде дерадикализацияны зерттеудің негізгі тенденцияларын анықтау болды. Дерекқор Scopus мақалаларына негізделген және әдістемелік негіз библиометриялық талдау болып табылады, соның ішінде кілт сөз бойынша іздеу терминін пайдалану. Мақаланы таңдау әдістемесі PRISMA стандарттары бойынша жүргізілді, сонымен қатар зерттеу барысында тақырыптық талдауды құру үшін vosviewer және R Studio талдау және визуализация бағдарламалары қолданылды, бұл тақырыптық кластерлер мен институционалдық зерттеу орталықтарын көрсетті. Зерттеу нәтижелері дерадикализация тақырыбы 2015 жылға дейін көптеген жылдар бойы жоғары өзектілікке ие болмағанын көрсетті, яғни циклдік емес сипатта болды. Жарияланым белсенділігінің өсуі 2015 жылдан басталды және бүгінгі күнге дейін серпінді және институционалдық сипатқа ие. Ең белсенді келтірілген мақалалардың нәтижесі бізге үш негізгі бағытты, атап айтқанда радикалдану мен дерадикализацияның психологиялық модельдерін, шығу және реинтеграция бағдарламаларын эмпирикалық зерттеуді, сондай-ақ цифрлық орта мен саяси стратегиялардың өзгеруіне байланысты сын-қатерлерді анықтауға мүмкіндік берді. Әрі қарай, тақырыптық талдаудың нәтижелеріне сәйкес, «радикализация», «дерадикализация», «терроризм» сияқты үш негізгі тұжырымдама тұрақты. Көмекші терминдер гендерлік зерттеулер, құқықтық аспектілер және интернеттегі радикалдану сияқты бірнеше бағытта шоғырланған. Нәтижелер дерадикализацияның пәнаралық сипатын көрсетеді және одан әрі салыстырмалы, гендерлік және цифрлық зерттеулердің перспективаларын көрсетеді.