Аңдатпа

Мақала Fragile States Index (FSI), Sustainable Society Index (SSI) және World Governance Indicators (WGI) – үш халықаралық индекстің Қазақстандағы саяси тұрақтылықты бағалау мақсатында салыстырмалы талдауына арналған. Жаһандық тұрақсыздықтың өсу жағдайында оны өлшеу құралдарының жеткіліктілігі мәселесі тек теориялық емес, практикалық маңызға да ие болады. Зерттеудің мақсаты – әрбір индекстің әдіснамалық негіздерін, артықшылықтары мен шектеулерін анықтау және олардың ресурсқа тәуелді режимнің нақты саяси динамикасын қаншалықты дәл көрсете алатынын бағалау. Әдіснамалық тұрғыдан жұмыс салыстырмалы талдауға және кейс-стадиге негізделеді. Зерттеу нәтижелері қарастырылған индекстердің әрқайсысы тұрақтылықтың тек жекелеген аспектілерін тіркейтінін көрсетеді: FSI – мемлекеттік осалдық белгілерін, SSI – экологиялық және әлеуметтік өлшемдердегі тұрақтылықты, WGI – мемлекеттік басқару сапасын. Ресурсқа тәуелді авторитарлық режимге тән тұрақтылық механизмдерін – рента қайта бөлуді, элиталық пактілерді және сыртқы саяси теңдестіруді – индекстердің ешқайсысы толық қамти алмайды. 2022 жылғы қаңтардағы Қанды Қаңтар оқиғаларының индекстерде қалай көрініс тапқанына олардың болжамдық күшін тексеру ретінде ерекше назар аударылады. Индекстерді сапалық талдау әдістерімен бірге кешенді қолданудың қажеттілігі туралы қорытынды жасалады.