Қазақстандағы креативті индустриялар және қалалық саясат: Алматы мен Астана әкімдіктерінің институционалдық құралдары

Аңдатпа

Мақалада Алматы және Астана әкімдіктерінің толық емес орталықсыздандыру жағдайында креативті индустрияларды қолдау құралдарын қалай қалыптастыратыны зерттеледі. Мәселе креативті сектордың ЖІӨ-дегі үлесін 2029 жылға қарай екі есе арттыру жөніндегі ұлттық мақсат пен қалалардың шектеулі бюджеттік дербестігі арасындағы алшақтыққа байланысты. Теориялық негіз ретінде метабасқару тұжырымдамасы алынды, онда әкімдік мемлекеттік вертикаль, бизнес, университеттер және мәдени ұйымдар арасындағы институционалдық делдал ретінде қарастырылады. Жұмыстың мақсаты елдің ең ірі екі қаласындағы креативті саясаттың институционалдық тығыздығындағы айырмашылықтарды түсіндіру болып табылады. Эмпирикалық базаны қалалардың даму жоспарлары, нормативтік құқықтық актілер, бюджеттік материалдар және Ұлттық статистика бюросының 2018–2024 жылдардағы деректері құрады. Жағдайларды құрылымдық салыстыру, ашық кодтау кітабы бар құжаттық талдау және IMKC диагностикалық индексі қолданылды. 2024 жылы елдің креативті жалпы қосылған құнының 76,6%-ы Алматы мен Астанаға тиесілі болды, бұл ретте Астана креативті секторға күштірек мамандандырылған (оқшаулау коэффициенті Астанада 3,0, Алматыда 1,9). IMKC индексі Алматы үшін 5,0, Астана үшін 3,0 болды. 2021 жылы Алматы бейінді басқарма құрып, жоспарға индикаторды, қорды және хабтарды енгізген кезде Астананың креативті секторы ірірек болды. Сондықтан институционалдық тығыздықтың сектордың экономикалық салмағына тікелей тәуелділігі туралы гипотеза расталмайды. Айырмашылық әкімдіктің басқарушылық таңдауымен және қала мен астанада шоғырланған республикалық органдар арасындағы рөлдердің бөлінуімен айқындалады. Жұмыстың жаңалығы посткеңестік қала үшін қалалық метабасқару функцияларын операционализациялауда және оларды салыстыруға арналған диагностикалық құралда.