ЖАСТАР УАҚЫТЫ: САЛЫСТЫРМАЛЫ ТРЕНДТЕР ЖӘНЕ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАР
DOI:
https://doi.org/10.48010/k18z0j12Кілт сөздер:
жастар, әлеуметтік топ, құндылықтар, өмірлік және идеялық трендтер, әлеуметтік деректер, мінез-құлық, қоғамдық пікірАңдатпа
Мақалада жастардың көзқарастары мен құндылықтарын әлеуметтік- философиялық талдау аспектілері қарастырылды. Жастар әлеуметтік топ ретінде қоғамдардың даму индексін анықтаушы барометр ретінде зерттелді. Мақала тақырыбының өзектілігін жастардың қоғамдық өзгерістің субъектісі және мемлекеттік саясаттың объектісі ретінде зерттеу құрайды. Жастар жаңа ұрпақ мағынасында өзіндік ерекшелікті құндылықтарға ие жасампаздық іс-әрекеттілік субъектісі болып табылады. Мақалада жастардың қоғамдық мінез-құлығындағы өзгерістерді әлеуметтік зерттеулердің нәтижелерімен салыстырмалы талдау әдістері қолданылды. Жастардың саяси-құқықтық мәдениетін қалыптастырудағы рөлі, қазіргі заманғы жастық трендтердің түрлері қарастырылды. Қазіргі қазақстандық қоғамдағы жастардың трендтері мен Шығыс Европа елдеріндегі жастардың дүниетанымындағы түйсіктердің екі түрлі сипаттарға ие екендігі анықталды. Мемлекеттік саясаттың жастар мәселесіндегі түйткілді нәрсе, ол ешқандай әлеуметтік – саяси үдерістерге араласқысы келмейтін NEET – жастар контингентінің қоғамдық пікірлері зерттелді. Антропологиялық көзқарасқа сәйкес жастар жаңа ұрпақ, әлеуметтік индивид ретінде эмпирикалық және трансценденталды субъект болып саналады. Жастар қоғамдық субъектілікті саяси қызметпен байланыстырады және олардың қоғамдық мінез-құлығында жасампаздық әрекеттер басым болады. Сонымен бірге жастар әлеуметтік топ ретінде руханилық ізденістегі әлеуметтік субъект ретінде орнығады. Жастардың қоғамдық мінез-құлығына позитивтілік тән және олардың негізгі тобы білімдерді, құндылықтарды трансценденталды формаларды конструкциялау қабілеттеріне ие.
Әдебиеттер тізімі
1 Byuro natsional’noy statistiki Agentstva po strategicheskomu planirovaniyu i reformam Respubliki Kazakhstan. (2026). Demograficheskaya statistika [Demographic statistics]. https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/demography/ (In Russian)
2 Byuro natsional’noy statistiki Agentstva po strategicheskomu planirovaniyu i reformam Respubliki Kazakhstan. (2026). Chislennost’ naseleniya po polu i po otdel’nym vozrastnym gruppam na nachalo 2026 goda [Population by sex and selected age groups at the beginning of 2026]. https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/demography/publications/281559/ (In Russian)
3 Gottfried, Sh. (2026). The special goods adolescence. Washington University Review of Philosophy, 5, 89–112. https://doi.org/10.5840/wurop2026510
4 Zainiyeva, L. Yu., & Suimbayeva, E. (2024). Zhastar parlamentarizmi damuynyn kopleveldi [The multilevel development of youth parliamentarism]. Qogam zhane dauir, (1), 30–45. (In Kazakh)
5 Khamzina, Zh., Buribayev, E., & Buribayeva, A. (2025). A mosaic of values: The transformation of youth orientations in the sociocultural dynamics of Kazakhstan. Topos, (2[55]), 267–297. https://doi.org/10.61095/815-0047-2025-2-267-297
6 Barlybaeva, G., Nussipova, G., Keldinova, A., Koyanbayeva, G., Zhanabayeva, D., & Madalieva, Zh. (2026). Spiritual values and personality formation of youth in the context of contemporary social transformation in Kazakhstan. Space and Culture, India, 14(1), 76–100. https://doi.org/10.20896/7jens105
7 Vindel’band, V. (1995). Dukh i istoriya: Izbrannoye [Spirit and history: Selected works]. Yurist. (In Russian)
8 Yaspers, K. (1994). Smysl i naznacheniye istorii [The origin and goal of history]. Respublika. (In Russian)
9 Gegel’, G. V. F. (1974). Entsiklopediya filosofskikh nauk: Nauka logiki [Encyclopedia of the philosophical sciences: The science of logic] (Vol. 1). Mysl’. (In Russian)
10 Kolchigin, S. Yu. (2020). Fenomen soznaniya: Fazy razvitiya [The phenomenon of consciousness: Stages of development]. Adam Alemi, (2[84]), 3–11. (In Russian)
11 Qazaqstan Respublikasynyn Zany. (2015, February 9). Memlekettik zhastar sayasaty turaly [On state youth policy] (No. 285-V). Adilet. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000285 (In Kazakh)
12 Qazaqstan Respublikasy Prezidentinin Zharlygy. (2021, February 26). 2025 zhylga deiingi Ulttyq damu zhosparyn bekitu turaly [On approval of the National Development Plan until 2025] (No. 521). (In Kazakh)
13 Qazaqstan zhastary: Aleumettanulyq zertteu [Youth of Kazakhstan: A sociological study]. (2023). Zhastar gylymi-zertteu ortalygy. (In Kazakh)
14 Rakisheva, B. (2020). Nelegal’naya migratsiya kazakhstantsev v Yuzhnuyu Koreyu [Illegal migration of Kazakhstanis to South Korea]. Kazakhstan Council on International Relations; Center for Social and Political Research. (In Russian)
15 Cascio, J. (2020). Facing the age of chaos. Medium. https://medium.com/@cascio/facing-the-age-of-chaos-b00687b1f51d
16 Detskiy fond OON (YuNISEF) & Yevropeyskiy fond obrazovaniya. (2021). Formirovaniye zhiznestoykogo pokoleniya v Tsentral’noy Azii i Yevrope [Building a resilient generation in Central Asia and Europe]. (In Russian)
17 Memleket basshysynyn Zhastar zhylynyn zhabyluy zhane Volonter zhylynyn bastalu saltanatyna qatysty [The Head of State attends the closing ceremony of the Year of Youth and the opening ceremony of the Year of Volunteers]. Aqorda. https://www.akorda.kz/ (In Kazakh)
18 Qazaqstandagy NEET zhastardyn aleumettik ustanymdary [Social attitudes of NEET youth in Kazakhstan]. (2023). Zhastar gylymi-zertteu ortalygy. (In Kazakh)
19 Esirtki saittyn anyqtau zhane buғатtau ushin zhasandy intellekt paidalanylatyn bolady [Artificial intelligence to be used to identify and block drug-related websites]. (n.d.). Official Information Resource of the Prime Minister of the Republic of Kazakhstan. https://primeminister.kz/kz/news/esirtki (In Kazakh)
20 Natorp, P. (2006). Izbrannyye raboty [Selected works]. Territoriya budushchego. (In Russian)
21 Qazaqstan Respublikasy Ukimetі. (2023, March 28). Qazaqstan Respublikasynyn memlekettik zhastar sayasatynyn 2023–2029 zhyldarga arnalgan tuzhyrymdamasyn bekitu turaly [On approval of the Concept of State Youth Policy of the Republic of Kazakhstan for 2023–2029] (Resolution No. 247). Adilet. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000247 (In Kazakh)
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Жамбыл Мырзабеков, Талгат Еркинулы
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.