Сыни педагогика философиясы негізінде ағылшын тілін оқыту: Фрейре тәсілінің қазақстандық білім беру контексіндегі маңызы
DOI:
https://doi.org/10.48010/fvdnrr58Кілт сөздер:
сыни педагогика, ағылшын тілін оқыту, диалогтік білім беру, проблема-қою, азаттық бағытындағы оқыту, жоғары білімАңдатпа
Паулу Фрейренің «Pedagogy of the Oppressed» еңбегінде теориялық тұрғыда негізделген сыни педагогика білім берудің ең терең әрі философиялық жағынан тиімді дәстүрлерінің бірін білдіреді — алайда оның постколониалдық және өтпелі кезең контекстіндегі ағылшын тілін оқытуға қатысты салдары қазақстандық ғылыми әдебиетте жеткілікті зерттелмеген және отандық педагогикалық практикада толыққанды іске асырылмаған. Бұл мақала Фрейре тәсілінің Қазақстан жоғары оқу орындарының әртүрлі факультет мамандықтарында ағылшын тілін оқытудағы маңыздылығына арналған теориялық-тұжырымдамалық талдау ұсынады және оның өзгертушілік әлеуетін эмпирикалық түрде тексеруге мүмкіндік беретін квазиэксперименттік аралас-әдістер зерттеу дизайнын ұсынады.
Фрейренің сыни педагогикасына, диалогтік білім беру теориясына және сыни қолданбалы лингвистикаға сүйене отырып, мақалада Фрейре тәсіліне негізделген оқыту бағдарламасы дәстүрлі коммуникативтік тіл оқытуға қарағанда тиімдірек дамытады деп болжанатын сыни коммуникативтік құзыреттіліктің төрт өлшемі — мәтінді сыни талдау, диалогтік аргументация, проблема-қою дискурсын жасау және академиялық жазудағы эпистемикалық рефлексия — сипатталады. Он сегіз аптаға есептелген, төрт мамандықтан сексен студентті қамтитын араласу бағдарламасы бойынша егжей-тегжейлі зерттеу дизайны, соның ішінде іріктеу, топтарға бөлу, этикалық, аспаптық және талдау рәсімдері ұсынылады, олар осы тұжырымдаманы әдіснамалық тұрғыдан қатаң эмпирикалық тексеруге мүмкіндік береді.
Мақала ұсынылған қазақстандық дизайнды жарияланған әдебиеттерге сүйене отырып, АҚШ, Бразилия, Ұлыбритания және Финляндия университеттеріндегі сыни педагогика бағдарламаларымен салыстырмалы контексте қарастырады және Фрейре тәсілін постсоветтік Қазақстан контексінде жүйелі түрде іске асыру үшін қажетті институттық бейімдеулерді анықтайды. Мақала — ұсынылған дизайн беруге тиіс эмпирикалық растауды күте отырып — философиялық және теориялық негіздерде сыни педагогика философиясын ағылшын тілін оқытуға кіріктірудің жай ғана әдістемелік жаңашылдықтан асып, қазақстандық студенттердің тіл, сана және әлеуметтік агенттілік арасындағы қатынасын өзгерту әлеуетіне ие екенін тұжырымдайды.
Әдебиеттер тізімі
1 Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed (M. B. Ramos, Trans.). Herder and Herder.
2 Giroux, H. A. (1988). Teachers as intellectuals: Toward a critical pedagogy of learning. Bergin & Garvey.
3 McLaren, P. (2000). Che Guevara, Paulo Freire, and the pedagogy of revolution. Rowman & Littlefield Publishers.
4 Freire, P. (1973). Education for critical consciousness. Seabury Press.
5 Freire, P. (1994). Pedagogy of hope: Reliving pedagogy of the oppressed (R. R. Barr, Trans.). Continuum.
6 Pennycook, A. (2001). Critical applied linguistics: A critical introduction. Lawrence Erlbaum Associates.
7 Norton, B., & Toohey, K. (Eds.). (2004). Critical pedagogies and language learning. Cambridge University Press.
8 Bakhtin, M. M. (1981). The dialogic imagination: Four essays (M. Holquist, Ed.; C. Emerson & M. Holquist, Trans.). University of Texas Press.
9 Norton, B. (2000). Identity and language learning: Gender, ethnicity and educational change. Longman.
10 Canagarajah, A. S. (1999). Resisting linguistic imperialism in English teaching. Oxford University Press.
11 van Dijk, T. A. (2008). Discourse and power. Palgrave Macmillan.
12 Auerbach, E. R., & Wallerstein, N. (1987). ESL for action: Problem-posing at work. Addison-Wesley.
13 Widdowson, H. G. (1998). Context, community, and authentic language. TESOL Quarterly, 32(4), 705–716. https://doi.org/10.2307/3588001
14 Gadotti, M. (1996). Paulo Freire: Uma biobibliografia [Paulo Freire: A Bio-Bibliography]. Cortez; Instituto Paulo Freire; UNESCO. (In Portuguese)
15 Niemi, H. (2012). The societal factors contributing to education and schooling in Finland. In H. Niemi, A. Toom, & A. Kallioniemi (Eds.), Miracle of education: The principles and practices of teaching and learning in Finnish schools (pp. 19–38). Sense Publishers.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Айболат Набидуллин, Тулеген Меркибаев, Гульсим Нурекешова, Меруерт Тастемир
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.